ترس از نگاه برتراتر راسل

↩️ترس از نگاه برتراند راسل، فیلسوف و انسان‌گرای 🖍🖍🖍🖌🖌🖌 ۱ ترس؛ ریشه‌ی اسارت و نقطه‌ی آغاز رهایی مفهوم ترس در اندیشه‌ی راسل برتراند راسل، فیلسوف و انسان‌گرای بریتانیایی، ترس را یکی از کهن‌ترین و قوی‌ترین نیروهای روانی در انسان می‌داند؛ نیرویی که اگر مهار نشود، نه‌تنها زندگی فردی را فلج می‌کند، بلکه بنیان تمدن عقلانی را نیز متزلزل می‌سازد. راسل بر این باور است که ترس سرچشمه‌ی بسیاری از خطاها و خشونت‌ها در تاریخ بشر بوده است. انسانِ هراسان به جای تفکر انتقادی و تصمیم‌گیری آگاهانه، به فرمان‌برداری و تبعیت کور فرو می‌غلتد. از دید او، «غلبه بر ترس» آغاز هر دانایی و نخستین گام به سوی آزادی است؛ زیرا خرد، در محیطی شکل می‌گیرد که احساس امنیت، جسارت اندیشیدن را ممکن می‌سازد. ۲ ⏪سازوکار روانی و سیاسی ترس در نظام‌های استبدادی، ترس به ابزاری آگاهانه برای کنترل جامعه بدل می‌شود. حکومت با بهره‌گیری از ترس از مجازات، اخراج، برچسب‌زنی یا انزوای اجتماعی، به شهروندان می‌آموزد که «امنیت در سکوت است». این ترس جمعی نه‌تنها رفتار، بلکه حتی زبان و اندیشه‌ی مردم را شکل می‌دهد. با گذشت زمان، افراد یاد می‌گیرند خود را سانسور کنند، پیش از سخن گفتن بیندیشند چه چیزی خطرناک است، و به‌تدریج، سلطه از بیرون به درون ذهنشان منتقل می‌شود.از منظر جامعه‌شناختی، چنین وضعیتی نوعی «درونی‌سازی قدرت» است؛ یعنی مردم به مرحله‌ای می‌رسند که بدون نیاز به اجبار مستقیم، خود عامل تداوم نظم سرکوبگر می‌شوند. این همان مکانیزمی است که راسل در سطح فلسفی از آن به عنوان "غیبت آزادیِ درونی" یاد می‌کند. ۳ ⬅️ترس به‌مثابه ابزار بازتولید سلطه ترس نه‌فقط به حفظ قدرت موجود کمک می‌کند، بلکه مانع شکل‌گیری همبستگی اجتماعی نیز می‌شود. در جامعه‌ای که هر کس از دیگری بیم دارد— از مأمور، همسایه یا حتی دوست —اعتماد جمعی فرومی‌پاشد. در چنین فضاهایی، روابط انسانی از سر صداقت و همیاری جای خود را به روابطی مبتنی بر احتیاط، پنهان‌کاری و ریا می‌دهد. نتیجه‌ی نهایی، جامعه‌ای است که افرادش ظاهراً در کنار هم‌اند اما در واقع از هم جدا، بی‌اعتماد و هراسناک زندگی می‌کنند. همین فروپاشی اعتماد، زمینه را برای تداوم حکومت‌های اقتدارگرا فراهم می‌سازد.راسـل یادآور می‌شود که در این شرایط، شجاعت نه فقط فضیلتی اخلاقی، بلکه ضرورتی اجتماعی است. جامعه‌ی آزاد نیازمند شهروندانی است که بتوانند به‌رغم ترس، حقیقت را بیان کنند و در برابر ناعدالتی بایستند. به‌عبارتی، هر گام کوچک در جهت سخن گفتن، نوشتن یا مقاومت، نوعی تمرین رهایی از ترس جمعی است.نخستین گام رهایی پیغام اصلی راسل را می‌توان چنین خلاصه کرد: تا زمانی که انسان‌ها از طرد، تنهایی یا مجازات می‌ترسند، آزادی و عقل آن‌ها گروگان قدرت باقی می‌ماند. رهایی از این وضعیت، تنها زمانی ممکن است که جامعه بتواند بر ترس‌های خود غلبه کند. شکستن ترس جمعی نیازمند دو فرآیند است: ۴ ◀️ نخست، آگاهی از نقش ترس در استمرار سلطه؛ دوم، ایجاد شبکه‌های همبستگی و اعتماد میان مردم.وقتی افراد بدانند که دیگران نیز همان ترس‌ها را تجربه می‌کنند، ترس از انزوا کاهش می‌یابد و شجاعت جمعی جایگزین اضطراب فردی می‌شود. راسل تأکید دارد که آزادی نه هدیه‌ی قدرت، بلکه حاصل اراده‌ی آگاهانه‌ی مردم برای کنار زدن دیوارهای ترس است. هر جامعه‌ای که بتواند این سد روانی را بشکند، دیر یا زود راه خود را به سوی خرد، حق‌طلبی و عدالت خواهد یافت هفته نامه قلم معلم‌ سه شنبه ۲۵ آذر ۱۴۰۴ https://t.me/ghalamemoalem https://chat.whatsapp.com/K8ZOz0XK0eDFNtzkDAPuTZ?mode=hqrt2 https://t.me/+oSxwxqnIyTAwYzY8