فرهنگ و تکنولوژی را نمی توان با زور مهار کرد

🔴 فرهنگ و تکنولوژی را نمی‌توان با زور مهار کرد 🖍🖍🖍🖌🖌🖌✍✍✍ 🖌مقدمه: تکرار تاریخ در قاب تکنولوژی در سال ۱۳۷۳، زمانی که دانشجوی سال آخر کارشناسی ارشد روزنامه-نگاری بودم، مجلس شورای اسلامی «قانون ممنوعیت استفاده از تجهیزات دریافت از ماهواره» را تصویب کرد. در حالی که فضای جامعه ملتهب بود، من تصمیم گرفتم پایان‌نامه خود را به بررسی کارآمدی این قانون اختصاص دهم. بسیاری از هم‌کلاسی‌هایم می‌گفتند: «نوشتن درباره موضوعی که حکومت با قدرت تمام آن را اجرا می‌کند، بی‌فایده است»؛ اما من بر تحقیق میدانی‌ام پافشاری کردم . 🔻شکست پیش‌بینی‌شده یک قانون آزمایشی طبق متن قانون، این طرح قرار بود ۵ سال به صورت آزمایشی اجرا شود. اما من در پایان‌نامه خود پیش‌بینی کردم که این قانون حتی پیش از پایان دوره ۵ ساله، عملاً غیرقابل اجرا خواهد شد. مستندات من بر یک اصل ساده استوار بود: فرهنگ و تکنولوژی را نمی‌توان با زور مهار کرد. در مسیر این پژوهش، به دو شاهد تاریخی تکیه کردم: ✔️ ۱. مجوز رادیو در عصر رضا شاه: اسنادی از شهربانی دوران پهلوی یافتم که نشان می‌داد به دلیل ساختار رادیوهای لامپی قدیمی، مردم برای گرفتن امواج خارجی مجبور به نصب سیم‌های بلند روی پشت‌بام بودند. شهربانی برای این کار «مجوز» صادر می‌کرد! اما با ظهور رادیوهای ترانزیستوری، آن نظارت پلیسی عملاً از هم پاشید. ۲. تجربه ویدئو در دهه ۶۰: دستگاه‌های ویدیو (VHS) که در دهه ۶۰ ممنوع بودند، چنان با سرعت وارد خانه‌ها شدند که حکومت در اوایل دهه ۷۰ مجبور به پذیرش شکست و آزادسازی آن شد . ◀️ شکست عملیاتی قانون ماهواره در تحقیق میدانی من، بیش از ۸۰ درصد کارشناسان ارتباطات تاکید کردند که قانون ماهواره سال ۷۳ شکست خواهد خورد. پیش‌بینی من درست از آب درآمد؛ در سال‌های نخست، نیروی انتظامی با ورود به پشت‌بام‌ها دیش‌ها را جمع‌آوری می‌کرد، اما روز بعد نصاب‌ها دوباره آن‌ها را نصب می‌کردند. کار به جایی رسید که پس از چند سال، نیروی انتظامی در نامه‌ای به وزارت کشور اعلام کرد توان و نیروی لازم برای تقابل مداوم با دیش‌های میلیونی را ندارد؛ به‌ویژه زمانی که ماهواره حتی به خانه‌های خانواده‌های مذهبی و بدنه خود حکومت نیز راه یافته بود . 📌بن‌بست فیلترینگ و اینترنت ماهواره‌ای امروز همان الگو در مورد اینترنت تکرار می‌شود. اصرار بر فیلترینگ و محدودیت فضای مجازی، جامعه را به سمت استفاده انبوه از «اینترنت ماهواره‌ای» سوق می‌دهد. تکنولوژیِ امروز حتی از دیش‌های ماهواره قدیمی هم مجهز تر است؛ تجهیزاتی که به راحتی پنهان می‌شوند و در آینده‌ای نزدیک، مستقیم بر روی گوشی‌های موبایل در دسترس خواهند بود . فشار بر اینترنت، تنها سرعت مهاجرت مردم به بسترهای غیرقابل کنترل را بیشتر می‌کند . نتیجه‌گیری: قدرتِ مدنی، فراتر از اسلحه تجربه تاریخی به ما می‌آموزد که پروژه‌های تغییر رفتار فرهنگی با ابزار جریمه و زندان، محکوم به شکست هستند. همان‌طور که رضا شاه نتوانست با زور چادر را از سر زنان بردارد، جمهوری اسلامی تلاش‌ها برای اجباری کردن پوشش یا حذف سنت‌هایی مثل نوروز و چهارشنبه‌سوری نیز با بن‌بست مواجه شد. فرهنگ را تنها می‌توان با «فرهنگ» تغییر داد، نه با ارعاب. جریانات افراطی (مانند داعش یا نسخه‌های داخلی آن) با اسلحه ریشه‌کن نمی‌شوند، بلکه با آگاهی و مبارزه مدنی عقب می‌نشینند. بزرگترین اشتباه برخی گروه‌های سیاسی، مانند سلطنت‌طلبان، این است که تصور می‌کنند تغییرات بزرگ با اسلحه و فشار خارجی رخ می‌دهد؛ در حالی که قدرت واقعی در تغییرات خزنده و پایدارِ مدنی است که از دل جامعه و نیاز مردم به تکنولوژی و آزادی برمی‌خیزد اگر دیکتاتور بگیرند با اسلحه نمی توان با فرهنگ مبارزه کرد از جنس خودش لازم است.. داستان پایان‌نامه من و تطبیق آن با شرایط امروز فضای مجازی ، مثال بارزی از «آینده‌نگری است که بر پایه جامعه‌شناسی» است. «به تیغ، روی زمین را مسخر است گرفتن دل است ملک خدایی، به زور نتوان بست» (صائب تبریزی) هفته نامه قلم معلم محمد خاکساری دوشنبه ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ https://t.me/ghalamemoalem mohammad@khaksari.org https://chat.whatsapp.com/Bj5iySJauaL6yKJEPRPS05?mode=gi_t