انحراف از اهداف اولیه تشکل

موضوع بسیار مهمی را در آسیب‌شناسی سازمان‌ها و تشکل‌ها مطرح است . 🔴 پدیده «استحاله» یا انحراف از اهداف اولیه تشکل 🖍🖍🖍🖌🖌🖌✍✍ یکی از اصلی‌ترین تهدیدهای پیش‌روی تشکل‌های صنفی، سیاسی و مدنی است 👈۱. چرا؟ (علل و ریشه‌های انحراف تشکل ) انحراف از اهداف اولیه معمولاً ناشی از تعارض میان «بقاء سازمان» و «رسالت اولیه آن» است. با گذشت زمان، پیچیدگی‌های ساختاری، نیاز به تامین منابع مالی پایدار و فشار قدرت‌های بیرونی، رهبران تشکل را مجبور به محافظه‌کاری و اولویت دادن به حفظ بوروکراسی بر اهداف آرمانی می‌کند. برخی تشکل ها بقا خود را بر اهداف تشکل برتری می دهد دقیقا مثل جمهوری اسلامی که بقا خود بر اهداف اولیه خود که آزادی و عدالت اولویت داده است همچنین عدم شفافیت و غلبه منافع شخصی یا گروهیِ حلقه‌های درون‌گروهی تشکل ( باند) بر منافع عامه اعضا، انگیزه تغییر مسیر را تقویت می‌سازد. در واقع، تشکل از یک «وسیله» برای رسیدن به هدف، خود تبدیل به «هدف» می‌شود و اهداف خود را تشکل فراموش می کند طبق نظر ماکیاول در کتاب شهریار خود " هدف وسیله را توجیه می کند " " . ۲ 🖍. چگونه؟ مکانیسم و فرآیند وقوع آسیب شناسی تشکل این پدیده طی یک فرایند تدریجی و خزنده‌ رخ می‌دهد که اغلب از چشم اعضای بدنه پنهان می‌ماند. در ابتدا، تصمیمات کوچک و به ظاهر عمل گرا یا مصلحت‌اندیشانه تحت عنوان انعطاف‌پذیری اخذ می‌شود، اما به مرور معیارهای ارزیابی عملکرد تغییر می‌کنند. سپس ادبیات و آرمان‌های اولیه جای خود را به واژگان بوروکراتیک و محافظه‌کارانه می‌دهند و اولویت‌ها به سمت رفتارهای نمادین و کم‌ریسک سوق پیدا می‌کنند. در نهایت، تشکل به جایی می‌رسد که به جای حل مسائل اصلی صنفی ، صرفاً مشغول بازتولید ساختار خود است ۳ (🖍عوامل و بازیگران درگیر تشکل ) مسئولیت اصلی استحاله متوجه رهبران و هسته‌های مرکزیِ ماندگار در قدرت تشکل است که از بدنه فاصله گرفته‌اند. با این حال، نباید از نقش اعضای منفعل که نظارت و مطالبه‌گری را رها کرده‌اند و نفوذی‌ها یا ذی‌نفعان بیرونی (مانند نهادهای حاکمیتی یا آبروی اعضای تشکل ، ذی‌نفعانی که با اعطای امتیازات ویژه به رهبران، آن‌ها را وابسته‌تر می‌کنند، در روند انحراف شتاب ایجاد می‌کنند. به طور کلی، هم سلطهٔ گروهی کوچک و قدرتمند بر تشکل .درون‌گروهی» بااند درون تشکل و هم از طرفی «بدنه بی‌تفاوت» در شکل‌گیری این عارضه سهم دارند . ۴. 🖌(مقطع و نشانه‌های زمانی وقوع آسیب شناسی ) عارضه استحاله هدف تشکل، معمولاً زمانی رخ می‌دهد که تشکل از مرحله «شور و هیجان اولیه» عبور کرده و وارد مرحله «نهادینه‌شدن و تثبیت» می‌شود. همچنین در بزنگاه‌های بحرانی مالی، تغییرات سیاسی جامعه، یا زمانی که سازمان به موفقیت‌های نسبی دست یافته و محافظه‌کار می‌شود، خطر انحراف از هدف به اوج می‌رسد. یکی دیگر از زمان‌های خطرناک، طولانی شدن بیش از حد دوران مسئولیت مدیران و عدم گردش نخبگان است؛ جایی که ماندگاری در قدرت جایگزین تحرک و نوآوری می‌شود و گردش مسئولیت ها انجام نمی شود . ۵. ↙️(راهکارهای پایش کارآمدی و جلوگیری آسیب تشکل ) برای پیشگیری از استحاله، تشکل نیازمند یک سیستم نظارت بر عملکرد تشکل و بررسی تصمیم‌های تشکل. مستمر، نظارت درون‌گروهی و مکانیزم‌های خوداصلاحی است. این امر با اجباری کردن «محدودیت دوره‌های تصدی مسئولان»، «تضمین شفافیت کامل مالی و تصمیم‌گیری» و «ایجاد نهادهای بازرسی مستقل تشکل» محقق می‌شود. علاوه بر این، ارزیابی دوره‌ای کارآمدی بر اساس شاخص‌های عینیِ مرتبط با اهداف اولیه (و نه صرفاً فعالیت‌های ساختاری) ضروری است. فعال نگه‌داشتن بدنه از طریق نظرسنجی‌ها و مشارکت دائمی، مانع از تک‌تازی هسته مرکزی تشکل می‌شود. 🖍 لینک ترانه تشکل از هدف جدا شد بقا بر آرمان چیره شد https://t.me/c/3930602260/1/859 هفته نامه قلم معلم محمد خاکساری جمعه ۲۴ مهر ماه ۱۴۰۵ کانال ارتباطی «هفته نامه قلم معلم»‌ در شبکه اجتماعی تلگرام، به مدیریت و صاحب امتیازی محمّد خاکساری +989121090293 @MKhaksari902 https://khaksari.org/teachers_pen/ https://chat.whatsapp.com/Bj5iySJauaL6yKJEPRPS05?s=cl&p=a&ilr=1